Alman Siyasetinde Merkez Çökerken Uçlar Yükseliyor: ‘Berlin Seçimleri’

Almanya’nın başkenti Berlin’de 20 Eylül 2026 tarihinde gerçekleştirilen eyalet seçimleri, ülke siyasi tarihine damga vurmuştur. Seçim sonuçlarına göre Elif Eralp’in üstlendiği Sol Parti (Die Linke), oyların yüzde 25,7’sini alarak birinci parti olarak, seçimlerden galip çıkmıştır. Seçme hakkına sahip yaklaşık 2,5 milyon kişi arasında bu yıl ilk kez 16 ve 17 yaşındaki gençler de yer almıştır. 2023’teki seçimlerde yüzde 63 olan katılım oranı yüzde 75’e yükseldi ve katılım oranının en yüksek olduğu seçimlerden biri olarak tarihe geçti.[1] Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) ve Almanya Sosyal Demokrat Partisi (SPD) gibi merkez partilerin seçimlerde büyük bir güven kaybı yaşaması ve tabanlarının radikal partilere kayması, üzerinde düşünülmesi gereken konulardan biri olmuştur. Özellikle CDU’nun aşırı sağın yükselişine karşı göçmen karşıtı söylemlere yönelmesi partiye ciddi zarar vermiştir. Seçim sonuçları, Berlin’deki mevcut CDU-SPD koalisyonunun çoğunluğunu kaybettiğini göstermiştir. Berlin ve Mecklenburg-Vorpommern’ de gerçekleştirilen seçimler, Almanya’nın son yıllarda geçirdiği dönüşümün önemli bir aşamasını ortaya koydu. İki eyaletin sonuçları birbirinden son derece farklı olsa da geleneksel merkez partilerin kitlesini net bir şekilde farklı alternatiflere yöneldiği görülmektedir.

Sosyo-Ekonomik Nedenler ve Elif Eralp Faktörü

Sol Parti’nin 2023 yılındaki tekrarlanan seçimlerde %12,2’lik oy oranını %25,7’ye çıkararak oyunu iki katından fazla artırmıştır. Bu sonuç, partinin Berlin’deki bugüne kadarki en yüksek oy oranı olmuştur. Önceki rekor oy oranı 1999’da parti henüz Demokratik Sosyalizm Partisi (PDS) adını taşırken elde ettiği yüzde 17,7’lik sonuç olmuştu. [2]

Sol’un bu zaferinin altında birçok neden yer almaktadır. Berlin’de son yıllarda etkili olan konut krizi, artan kiralar ve yüksek enflasyon, Sol Parti’nin seçim kampanyasının merkezini oluşturmuştur. Elif Eralp, giderek zorlaşan kira durumunun  başkentteki “en büyük sosyal sorun” olduğunu söylemişti.[3] Parti lideri Eralp’in seçim kampanyasını bu sorunlar üzerine inşa etmesi ve parti politikalarının merkezine bu konuyu alması seçmenleri Sol Parti’ye yönlendirmiştir.[4] Elif Eralp’in büyük emlak şirketlerinin konutlarının kamulaştırılmasını öngören “Deutsche Wohnen & Co. Enteignen” referandumu kararlarının uygulanmasını partisi için “kırmızı çizgi” olarak ilan etmesi, dar gelirli kent sakinlerinde yaşayan kesimlerde ciddi bir karşılık bulmuştur. Araştırma kuruluşu Forschungsgruppe Wahlen’in verilerine göre, eyalet genelinde yüzde 25,7 alan Sol Parti, Berlin’deki Müslüman seçmenler arasında yüzde 51 gibi büyük ve başarılı bir oran elde etmiştir. Bu gruptaki desteğin önceki seçime göre 36 puan artması, göçmen kökenli seçmenlerin merkez partilerin sağa kayan göç politikalarına karşı Sol Parti’yi bir sığınak olarak gördüklerini kanıtladığı şeklinde yorumlanmaktadır.[5]

Eralp, göreve gelmeleri halinde ilk yüz günde kira artışlarını durdurma sözü vermiştir. Bunun yanı sıra göçmen kökenli seçmenlerin haklarını savunarak kamusal alanda eşit temsilin önemini vurgulamış ve başörtüsü yasaklarının kaldırılmasını talep etmiştir. Eşitlikçi ve sosyal adalet odaklı bir alternatif siyaset dili benimsemiştir. Doğrudan seçmenle temas kuran bu dinamik kampanya stratejisi, özellikle dar gelirli kesimlerden ve göçmen topluluklardan büyük bir destek görmesini sağlamıştır.

Diğer Partilerin Durumu

Seçimden önce iktidarda olan CDU, yüzde 18,8 oranıyla ikinci sırada yer aldı; 2023’teki yüzde 28,2’lik sonuca kıyasla 9 puandan fazla kaybetti. Bu, CDU’nun Berlin’deki tarihinin ikinci en kötü sonucu oldu. CDU’nun yaklaşık 60 bin oyunun Almanya için Alternatif (AfD) paritsine, 16 bin oyunun ise Die Linke’ye kaydığı öngörülmektedir. AfD yüzde 16,3 oy oranıyla üçüncü sırada yer aldı; 2023’teki yüzde 9,1’lik sonucuna göre oy oranını neredeyse ikiye katladığı görülmektedir. Bu sonuç, partinin Berlin’deki bugüne kadarki en iyi sonucu oldu. Özellikle ilk kez oy kullanan seçmenlerin ve CDU’dan kopan sağ muhafazakar seçmenlerin AfD’nin oyunu artırdığı gözlemlenmektedir. Yeşiller yüzde 14,3 oy alarak dördüncü sırada yer aldı.[6] 2023’e göre 4,1 puan kaybetti ve özellikle şehir merkezlerinde kale olarak gördüğü bölgelerdeki oyların Die Linke’ye kaydığı tahmin edilmektedir. SPD ise yüzde 12,1 ile beşinci sırada yer aldı ve böylece partinin Berlin’deki bir Eyalet Meclisi seçiminde aldığı bugüne kadarki en düşük oy oranına ulaştı. SPD’nin adayı Steffen Krach, sonuçları “Berlin SPD’si için felaket bir gece” sözleriyle yorumladı ve şöyle dedi: “Çünkü yıllardır, on yıllardır Berlin Partisi bizdik, ama bugün artık kesinlikle öyle olduğumuzu söylemeyiz.”

 Berlin’deki seçimlerde sol dalga yükselirken, Mecklenburg-Vorpommern’de aşırı sağcı AfD oyların yüzde 38,2’sini alarak eyalet tarihinde ilk kez birinci parti konumuna yükselmiştir. Eyalet Başbakanı Manuela Schwesig liderliğindeki SPD ise yüzde 35,5 ile ikinciliğe gerilemiştir. Başbakan Friedrich Merz’in ana akım muhafazakar partisi CDU’nun yüzde 4,9 oy oranıyla baraj altında kalması merkez sağda büyük kırılma yaratmıştır. Seçim sonuçları açıklandıktan sonra Merz, “Bu bir felaket” demiştir. Ancak kötü bir sonucun istifasına yol açabileceği yönündeki spekülasyonlara rağmen, başbakan olarak mücadeleye devam edeceğini ve reform gündemini sürdüreceğini belirtmiştir.[7] Her iki seçim sonuçlarına bakıldığında, merkez partilerin statükoyu koruyan siyaseti, sandıkta doğrudan Sol Parti (Die Linke) ve aşırı sağcı AfD’nin güçlenmesine destek olmuştur. Dar gelirli kent sakinleri ve göçmen kökenli Berlinliler merkezden sola kayarken; milliyetçi ve muhafazakar oylar ise merkez sağdan aşırı sağa kaymıştır. AfD, 6 Eylül seçimlerinde yüzde 44 oy oranı ile birinci parti olmuştu. Kısa bir zaman aralığında iki Doğu Almanya eyaletinde yüzde 40 civarında oy oranlarına ulaşılması, ayrıca Batı Alman eyaletlerinde de iki haneli oy oranlarına sahip olması AfD’nin artık Almanya siyaseti açısından kalıcı olacağını göstermektedir. Bu sonuçlar aynı zamanda Almanya’da İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana ilk defa, göçmen karşıtı ve milliyetçi söylemin güçlendiğini göstermektedir.[8]

Berlin’de Koalisyon Arayışları ve Siyasi Riskler

Berlin’de hükümet kurabilmek için eyalet meclisinde salt çoğunluğun desteğini almak gerekmektedir. Meclisin 159 sandalyeden oluşacağı varsayılırsa çoğunluk eşiği 80 sandalyedir.  Mevcut CDU-SPD koalisyonu çoğunluğunu kaybetmiştir. Die Linke sandıktan birinci parti olarak çıksa da koalisyon kurmadan iktidarın oluşması mümkün değil; oy oranları dikkate alındığında da üç partili bir koalisyon kaçınılmaz görülmektedir. 159 sandalyeli olacağı öngörülen mecliste Die Linke 47, CDU 34, AfD 29, Yeşiller 26 ve SPD 22 sandalyeye sahiptir. Diğer tüm partiler AfD ile koalisyon kurmayı Brandmauer politikası nedeniyle baştan reddettiğinden, matematiksel olarak yalnızca AfD’siz üçlü ittifaklar mümkün gözükmektedir. En olası senaryo, Sol Parti liderliğinde, Yeşiller (yüzde 14,3) ve SPD’nin (yüzde 12,1) katılımıyla oluşturulabilecek bir koalisyondur. Ancak SPD’nin başbakan adayı Krach’ın, kamulaştırma şartını kesin bir dille reddetmesi ve hakkında yürütülen rüşvet ve yolsuzluk soruşturmaları koalisyon müzakerelerini kırılgan hale getirmektedir. Diğer taraftan federal hükümet, Sol Parti’nin kamulaştırma adımlarını boşa çıkarmak amacıyla konut şirketlerinin el konulmasını engelleyecek federal bir yasa hazırlığı içerisindedir. Dolayısıyla Berlin’de kurulacak sol bir yerel yönetimin, federal hükümetle yapısal bir hukuki ve siyasi çatışma içerisine girmesi kaçınılmaz görünmektedir.

Sonuç

20 Eylül 2026 Berlin seçimleri, geleneksel siyasetin sosyal ve ekonomik krizlere çözüm üretmekte yetersiz kaldığı dönemlerde seçmen kitlesinin merkez partilerden radikal partilere nasıl yönelebileceğini açıkça ortaya koymuştur. Seçimden galip ayrılan Elif Eralp’in Berlin’deki konut, kira sorunlarını ayrıca göçmenleri merkeze alarak kampanyasını yürütmesi, seçimin kilit noktalarından biri olmuştur. Aşırı sağ ile aşırı solun eş zamanlı yükselişi ülkenin siyasi geleceğinde yeni bir dönemin başladığına işaret etmektedir. Eralp, Berlin’i hep birlikte değiştirip daha iyi bir yer haline getireceklerini belirterek, “Şehrimizde sevgi ve adalet, nefrete karşı galip geldi ve bu mesaj tüm dünyaya yayılıyor.” ifadelerini kullandı.[9]

 *Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Uluslararası Siyaset, Adalet ve Toplum Araştırmaları Merkezi’nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Kaynakça

[1] ‘Berlin'de ‘tarihi zafer’: Eski hikâye tekrar mı yazılacak?’ https://haber.sol.org.tr/haber/berlinde-tarihi-zafer-eski-hikaye-tekrar-mi-yazilacak-414233 , Son Erişim Tarihi: 27.09.2026

[2] ‘Berlin'de ‘tarihi zafer’: Eski hikâye tekrar mı yazılacak?’ https://haber.sol.org.tr/haber/berlinde-tarihi-zafer-eski-hikaye-tekrar-mi-yazilacak-414233 , Son Erişim Tarihi: 27.09.2026

[3] ‘Elif Eralp: Berlin'de kiraları düşürmek istiyoruz’, https://www.birgun.net/haber/elif-eralp-berlin-de-kiralari-dusurmek-istiyoruz-736179, Son Erişim Tarihi: 27.09.2026, ‘Berlin’de seçimlerden birinci çıkan Elif Eralp kimdir?’,  https://tr.euronews.com/2026/09/21/berlinde-secimlerden-birinci-cikan-elif-eralp-kimdir Son Erişim Tarihi: 27.09.2026

[4]  ‘Far-left party wins Berlin election, pledging to nationalise housing’,  https://www.reuters.com/world/far-left-party-wins-berlin-election-pledging-nationalise-housing-2026-09-20/ , Son Erişim Tarihi: 27.09.2026

[5]  ‘ Yüzde 15’ten 51’e: Berlin’de Müslüman Seçmenlerin Sol Parti Tercihi’, https://perspektif.eu/2026/09/23/yuzde-15ten-51e-berlinde-musluman-secmenlerin-sol-parti-tercihi/ , Son Erişim Tarihi: 27.09.2026

[6] ‘Far left wins Berlin state election, far-right AfD in Germany’s northeast’,    https://www.aljazeera.com/news/2026/9/20/two-german-states-go-to-the-polls-after-far-right-gains , Son Erişim Tarihi: 27.09.2026

[7]  ‘Almanya Başbakanı Merz, eyalet seçimlerindeki 'felakete' rağmen görevde kalacağı mesajı verdi’,  https://www.bbc.com/turkce/articles/cjly4p21g5e1o ,  Son Erişim Tarihi: 27.09.2026  ; ‘Latest German election humiliation puts Merz on borrowed time as CDU unrest grows’,

 https://www.theguardian.com/world/2026/sep/21/german-state-election-humiliation-friedrich-merz-borrowed-time-cdu-unrest-grows , Son Erişim Tarihi: 27.09.2026 

[8]  ‘ Berlin'de Sol Parti ilk kez birinci oldu, AfD Mecklenburg-Vorpommern'de zirveye çıktı’,  https://www.haberler.com/guncel/berlin-de-sol-parti-ilk-kez-birinci-oldu-afd-20256948-haberi/ , Son Erişim Tarihi: 27.09.2026 

[9]  ‘Berlin'de Elif Eralp tarihi sonuca imza attı’,   https://www.hurriyet.com.tr/avrupa/berlinde-elif-eralp-tarihi-sonuca-imza-atti-43313925 , Son Erişim Tarihi: 27.09.2026