Ermenistan’ın AB Yönelimi: Rusya ile İlişkilerde Yeni Bir Dönem mi?

"Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, AB'ye resmî üyelik başvurusu hazırlıklarını yakında başlatacaklarını duyururken Kremlin Türkiye'yi örnek göstererek Erivan'ı uyardı."¹

Ermenistan, 2025 ve 2026 yıllarında attığı adımlarla, ülkenin dış politika yöneliminde önemli bir değişime işaret etmektedir. 2026 yılının Ağustos ayı itibarıyla Erivan yönetimi, Avrupa Birliği'ne tam üyelik başvurusu hazırlıklarını başlatma aşamasına gelmişken, bu durum, geleneksel müttefiki Rusya ile ilişkilerde yeni ve belirsiz bir dönemin kapılarını aralamaktadır. Ermenistan’ın Avrasya Ekonomik Birliği (EAEU) üyesi olması ve Rusya’nın ülkede askeri üs bulundurması, bu yönelim değişikliğini jeopolitik açıdan son derece önemli kılmaktadır.²

Ermenistan, 1991'de bağımsızlığını kazandığından beri, güvenlik ve enerji bağımlılığı nedeniyle büyük ölçüde Rusya'ya bağlı bir dış politika izlemekteydi.³ Ancak bu stratejik ilişki, özellikle 2020'deki Karabağ Savaşı ve sonrasında ciddi bir sınavdan geçmiştir. Ermenistan, Rusya'nın güvenlik taahhütlerini yerine getirmediğini düşünerek Moskova'ya karşı büyük bir hayal kırıklığı yaşadı. Bu durum, Erivan'ın dış politikasında Batı'ya yönelimi hızlandıran önemli bir etken haline gelmiştir.⁴

Bu bağlamda, Ermenistan 2024 yılında Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (KGÖ) kapsamındaki faaliyetlere katılımını askıya aldı ve Mart 2025'te Avrupa Birliği'ne katılım sürecini başlatan yasayı kabul ederek yeni bir dönemin kapılarını aralamış oldu. Paşinyan’ın Avrupa Parlamentosu'nda yaptığı konuşmada belirttiği gibi, bu süreç, "Ermenistan'ın Avrupa Birliği'ne yakın olmaya hazır olduğu" yönündeki 2023 tarihli beyanının devam ettiğini gösterir niteliktedir.⁵ Dönüm noktalarından biri de 5 Mayıs 2026'da Erivan'da gerçekleştirilen ilk AB-Ermenistan Zirvesi olmuştur. AB-Ermenistan bağlantısallık ortaklığının kurulması, AB'nin bölgeye 2,5 milyar avroya kadar yatırım yapmayı ve ulaşım, enerji ile dijital alanlarda iş birliğini derinleştirmeyi taahhüt etmesiyle iki taraf arasındaki ilişkilerde önemli bir sıçrama yaşandığını göstermektedir.⁶

Paşinyan hükümetinin benimsediği "çeşitlendirme" politikası da bu değişimin bir nedeni olarak değerlendirilebilmektedir. Bu stratejik değişimin arkasında, Paşinyan'ın "Gerçek Ermenistan" vizyonu doğrultusunda, Azerbaycan ile yürütülen normalleşme ve barış sürecinin ardından bölgesel iletişim hatlarını açma ve ülkeyi bir ulaşım merkezi haline getirme hedefi yatmaktadır.⁷

Tüm bu gelişmeler, Rusya ile Ermenistan arasındaki gerilimi artırmaktadır. Kremlin, Ermenistan'ın hem AB'ye hem de AEB'ye aynı anda üye olamayacağını sıkça vurgulamış ve bu tercihin AEB'deki avantajların kaybıyla sonuçlanacağını belirtmiştir.⁸ Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ermenistan'ı Ukrayna örneğiyle uyararak, AB hedeflerinin çatışmalara yol açabileceğine dikkat çekti.⁹ Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov ise, AB üyelik sürecinin uzun ve zorlu olabileceğini, Türkiye'nin yıllardır süren bekleyişini örnek göstererek Erivan'a dolaylı ama etkili bir uyarıda bulunmuştur.¹⁰

Öte yandan, Ermenistan'ın bu adımının ne kadar başarılı olacağı, uluslararası dinamiklere ve kendi iç reformlarına bağlıdır. Avrupa Birliği, Ermenistan'ın demokratik reformlarını, ekonomik dayanıklılığını ve vize serbestisi hedefini destekleyen çeşitli mali ve teknik destek mekanizmaları sunmaktadır.¹¹ Paşinyan'ın da belirttiği gibi, üyelik, esasen AB standartlarını yakalamaya bağlı ve bu süreç, kesin bir sonuç değil, uzun bir reform yolculuğu gerektirmektedir.¹²

Ermenistan'ın AB üyelik sürecini başlatma kararı, bağımsızlık sonrası dış politika çizgisindeki en dikkat çekici değişimlerden biri olarak değerlendirilebilir. Bu adım, Rusya ile tarihsel ve ekonomik bağlardan kopuşu değil, fakat Moskova ile geliştirilen ikili ilişkilerin önemli bir değişime uğrama olasılığını gözler önüne sermiştir. Önümüzdeki dönemde Ermenistan'ın, AEB üyeliği ile AB uyum süreci arasında bir denge kurması beklenecektir. Bu sürecin başarıya ulaşması, yalnızca Erivan'ın reform iradesine değil, aynı zamanda AB'nin genişleme siyasetine ve Rusya'nın bu yeni jeopolitik gerçekliğe nasıl yanıt vereceğine bağlı olacaktır. Ermenistan, bu yeni rotasıyla, Kafkasya'daki güç dengelerini değiştirme potansiyeline sahip bir süreci başlatmış bulunmaktadır.

Kaynakça:

¹ Deutsche Welle, "Paşinyan: AB'ye resmî üyelik başvurusu yapacağız." https://www.dw.com/tr/paşinyan-abye-resmî-üyelik-başvurusu-yapacağız/a-78488532 Son Erişim Tarihi: 27 Ağustos 2026

² European Parliament, “Armenia’s Choice: High Stakes Ahead of the 7 June 2026 Parliamentary Elections.” https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/EPRS_BRI(2026)789318 Son ErişimTarihi: 27 Ağustos 2026

³ ISPI, “The Eurasian Economic Union: A View from Armenia,” https://www.ispionline.it/en/publication/the-eurasian-economic-union-a-view-from-armenia-199077 Son Erişim Tarihi: 27 Ağustos 2026

⁴ OSW, "EU–Armenia summit: more Europe in the Caucasus." https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2026-05-07/eu-armenia-summit-more-europe-caucasus Son Erişim Tarihi: 27 Ağustos 2026

⁵ The Prime Minister of the Republic of Armenia “Prime Minister Nikol Pashinyan’s Speech at the European Parliament,” https://www.primeminister.am/en/statements-and-messages/item/2026/03/11/Nikol-Pashinyan-Speech Son Erişim Tarihi: 27 Ağustos 2026

⁶ Council of the European Union, “EU-Armenia Summit, 4–5 May 2026,” https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2026/05/04-05/eu-armenia/ Son erişim tarihi: 27 Ağustos 2026

⁷ The Prime Minister of the Republic of Armenia “Prime Minister Nikol Pashinyan’s Speech at the European Parliament,”

⁸ AA, “Kremlin Warns Armenia’s EU Integration Push Incompatible with EAEU Membership,” https://www.aa.com.tr/en/eurasia/kremlin-warns-armenias-eu-integration-push-incompatible-with-eaeu-membership/3949745, Son Erişim Tarihi: 27 Ağustos 2026

⁹ Euronews, “Russia Recalls Ambassador to Armenia over Closer EU Ties Days before Decisive Elections,” https://www.euronews.com/2026/05/29/russia-led-eurasian-economic-union-urges-armenian-referendum Son Erişim Tarihi: 27 Ağustos 2026

¹⁰ Deutsche Welle, "Paşinyan: AB'ye resmî üyelik başvurusu yapacağız."

¹¹ European Commission, “EU and Armenia Strengthen Their Partnership, Boosting Resilience, Trade and Connectivity,” https://enlargement.ec.europa.eu/news/eu-and-armenia-strengthen-their-partnership-boosting-resilience-trade-and-connectivity-2026-07-02_en Son Erişim Tarihi: 27 Ağustos 2026

¹² The Prime Minister of the Republic of Armenia “Prime Minister Nikol Pashinyan’s Speech at the European Parliament,”