Putin’in İturup Ziyareti: Rusya-Japonya Gerilimi Yeniden mi Tırmanıyor?

"Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Kuril Adaları’nı ziyaret etmesi, Japonya ile ülkesi arasında İkinci Dünya Savaşı’nın ardından başlayan toprak anlaşmazlığını yeniden gündeme taşıdı."¹ 

13 Ağustos 2026 tarihinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, II. Dünya Savaşı sonrası Sovyetler Birliği tarafından ilhak edilen ve Japonya'nın da hak iddia ettiği Kuril Adaları'ndan İturup'u ziyaret etti. Bu, Putin'in 25 yıllık iktidarında tartışmalı adalara yaptığı ilk seyahat olması açısından dikkat çekiciydi ve Tokyo yönetiminin tepkisini çekti.² Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, bu ziyareti "kesinlikle kabul edilemez" olarak nitelendirirken, Dışişleri Bakanlığı da Rusya Büyükelçisi Nikolay Nozdrev'i protesto amacıyla çağırdı.³ Olay, 2022'de başlayan Ukrayna savaşı sonrası zaten gerilmiş olan Moskova-Tokyo ilişkilerinde yeni bir krize işaret etmektedir.

II. Dünya Savaşı sonunda Sovyetler Birliği’nin kontrolüne geçen dört ada (İturup, Kunaşir, Şikotan ve Habomai), Rusya ile Japonya arasında barış antlaşması imzalanmasını engelleyen kronik bir sorundur. Tokyo, tarihsel olarak kendisine ait olduğunu düşündüğü bu adaları 'Kuzey Toprakları' olarak talep ederken; Moskova ise savaşın sonuçlarına dayanarak sahip olduğu egemenliğin uluslararası hukuka uygun ve kesin olduğunu savunuyor.⁴ Eski Japonya Başbakanı Shinzo Abe döneminde adalar üzerinde diyalog canlandırılmıştı, ancak 2022'de başlayan Rusya-Ukrayna savaşı ve Japonya'nın yaptırımları, süreci yeniden donma noktasına getirdi.

Putin’in Japonya'nın II. Dünya Savaşı'ndaki teslimiyetinin 81. yıldönümüne iki gün kala gerçekleştirdiği ziyaret, ayrıca Güney Kore ile ABD'nin ortak askeri tatbikatları öncesinde Kuzey Kore'nin füze denemesi yaptığı bir döneme de denk gelmiştir.⁵ Nitekim bu takvim, Putin'in Japonya'ya ve bölgedeki diğer aktörlere yönelik güç gösterisi olarak okunabilir. Putin ise herhangi bir tehdit oluşturma gayesinde olmadıklarını söylemiştir.

Japonya cephesinden gelen tepkilerde, Başbakan Takaichi'nin, ziyaretin Japon halkının duygularını incittiğini ve ilişkilerin normalleşmesini zorlaştırdığını ifade ettiği sözleri öne çıktı. Ancak, iktidardaki Liberal Demokrat Parti'den Senatör Muneo Suzuki gibi daha ılımlı sesler, hükümetin bu ziyareti fazla büyüttüğünü savunuyor. Buna karşın, Tokyo'daki Rusya büyükelçiliği önünde aşırı sağcı grupların düzenlediği protestolar Japon kamuoyunda konunun hassasiyetini göstermektedir.⁶ 

Rus yetkililer ise, ziyaretin egemenlik haklarının bir yansıması olduğu konusunda hemfikir. Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitri Medvedev’in, "Onlar Rus toprağıydı, öyle ve öyle kalacaklar" ifadeleri hem sert bir uyarı hem de kararlılıkla sürdürülen bir hak iddiası niteliğini taşımakta.⁷ Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Aleksander Gruşko da Tokyo'nun diplomatik faaliyetlerinin sonuçsuz kalacağına dair söylemleriyle, Moskova’nın kararlı tutumuna dikkat çekiyor.⁸

Putin’in Sahalin'de yaptığı konuşmada, Japonya'nın Ukrayna'daki olayları “bahane ederek” uyguladığı yaptırımları eleştirmesi ve Japonya’nın Rusya'yı büyük tehdit kaynağı olarak nitelendirmesini provokatif bulduğunu belirtmesi, bu ziyaretin Ukrayna savaşıyla bir bağlantısı olduğu düşüncesini de desteklemektedir.

İturup ziyareti, Rusya'nın Ukrayna savaşı nedeniyle Batı ile ilişkilerinin koptuğu bir dönemde, Asya-Pasifik'teki egemenlik iddialarını ve bölgesel caydırıcılık kapasitesini hatırlatma stratejisinin bir parçasıdır. Ada ziyareti ile Japonya'nın yaptırımlarına karşı sembolik misilleme yaparken, aynı zamanda Kuzey Pasifik'teki jeopolitik dengelerde Rusya'nın vazgeçilmez bir aktör olduğu tüm bölgeye gösterilmek istenmiştir. Bunun karşısında, Japonya'nın protestosu iç kamuoyuna ve ABD'li müttefiklerine güven vermektedir. Ancak, uzun vadede Rusya ile diyalog kanallarını tıkama riski taşımaktadır.

Rusya'nın Ukrayna'daki savaşının seyri ve Japonya'nın yaptırım politikasındaki kararlılığı, ikili ilişkilerin gidişatını belirleyecektir. Ancak mevcut veriler, Kuril Adaları üzerindeki egemenlik tartışmasının yakın vadede çözüme kavuşmayacağını ve bu adaların Rus-Japon ilişkilerinde bir buzdağı olarak kalmaya devam edeceğini gösteriyor. Putin'in ziyareti gerilimi tırmanmış olsa da, aslında uzun süredir var olan bir krizin sadece en son görüntüsüdür.

 *Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Uluslararası Siyaset, Adalet ve Toplum Araştırmaları Merkezi’nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

Kaynakça:

¹ Putin'in Kuril Adaları'nı Ziyareti, Japonya ile Toprak Uyuşmazlığını Yeniden Gündeme Getirdi, Anadolu Ajansı, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/putin-in-kuril-adalarini-ziyareti-japonya-ile-toprak-uyusmazligini-yeniden-gundeme-getirdi/4026236, Son Erişim Tarihi: 13 Ağustos 2026

² Putin pays 1st visit to Russia-controlled island, draws protest from Japan, Kyodo News, https://english.kyodonews.net/articles/-/82161, Son Erişim Tarihi: 13 Ağustos 2026

³ "‘Absolutely Unacceptable’: Japan Condemns Visit by Vladimir Putin to Disputed Kuril Islands.", The Guardian, https://www.theguardian.com/world/2026/aug/13/japan-condemns-vladimir-putin-visit-kuril-islands, Son Erişim Tarihi: 13 Ağustos 2026.

⁴ Putin's Kuril Islands visit does little to normalize bilateral relations — Japanese PM, TASS, https://tass.com/world/2172359, Son Erişim Tarihi: 13 Ağustos 2026

⁵ Putin visits disputed island near Japan, drawing Tokyo's ire, Reuters, https://www.reuters.com/world/russias-putin-visits-disputed-kuril-islands-samples-fish-roe-media-say-2026-08-13/, Son Erişim Tarihi: 13 Ağustos 2026

⁶ Japan summons Russian ambassador after Putin's trip to Iturup: what we know, TASS, https://tass.com/politics/2172451, Son Erişim Tarihi: 13 Ağustos 2026

⁷ ‘Monstrous consequences’ if Japan sticks to Kuril Islands claim – Medvedev, RT, https://www.rt.com/news/644202-kurils-japan-putin-medvedev/, Son Erişim Tarihi: 13 Ağustos 2026

⁸ Russian land to remain Russian — MFA on Russian ambassador to Japan’s summoning, TASS, https://tass.com/politics/2172393, Son Erişim Tarihi: 13 Ağustos 2026