Ankara’da “İyi Komşuluk” Vurgusu: Rusya-Çin Antlaşmasının 25. Yılında Türkiye Ekseni

“Rusya Federasyonu ile Çin Halk Cumhuriyeti arasından imzalan ‘İyi komşuluk ve dostane işbirliği anlaşmasının’ 25’nci yıl dönümü nedeniyle Rusya’nın Ankara Büyükelçiliği'nde bir seminer düzenlendi.” [1]

Rusya Büyükelçisi Sergey Verşinin, konuşmasında Putin’in 2015’te ortaya attığı “Büyük Avrasya Ortaklığı” kavramını vurgulamıştır. Bu kavram, Rus dış politikasının 2000’li yıllardan bu yana çok kutupluluk ve pragmatizm ekseninde şekillendiğine dair akademik tespitlerle örtüşür.[2] Rusya-Çin ilişkilerinin kurumsal zemini incelendiğinde, yakınlaşmanın 1996’da kurulan Şanghay Beşlisi’nin devamı olan Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) etrafında şekillendiği görülür. Örgüt zaman içinde ortak mücadeleyi, ekonomik entegrasyonu ve tek kutuplu dünya düzenine itirazı bir araya getiren çok boyutlu bir yapıya dönüşmüştür. Türkiye’nin 2012’den beri ŞİÖ’nün diyalog ortağı konumunda olması Ankara’daki temasların kurumsal bir zemine sahip olduğunu göstermektedir.[3]

Bu etkinlik gibi sembolik yakınlaşmaların Türkiye’nin resmi dış politika tercihlerini doğrudan belirleyen bir etken olduğu söylenemez. Kaynaklar, Türk Avrasyacılığının farklı ideolojik kesimlerce paylaşılan “şemsiye” bir kavram olduğunu, ancak NATO üyeliğinden veya AB ile müzakere sürecinden kesin bir ayrılışı ifade etmediğini; Ankara'nın Rusya, Çin ve İran ile ilişkilerini güçlendirme söyleminin çoğunlukla Washington ve Brüksel'e yönelik bir mesaj niteliği taşıdığını belirtir.[4] Nitekim Ankara, Temmuz 2026’da NATO Zirvesi’ne ev sahipliği yaparken aynı dönemde Rus-Çin eksenli etkinliklere de alan tanımaktadır.

Rusya ve Çin, kendilerini ABD merkezli uluslararası arenanın alternatifi olarak konumlandırmış ve revizyonist bir dış politika anlayışı benimsemişlerdir.[5] Verşi’nin konuşmasında Gazze’ye ve iki devletli çözümün zayıflaması konularına değinirken Çin Büyükelçisi Süebin ekonomik kalkınma, çok kutupluluk ve korumacılık karşıtlığı temaları üzerinde durmuştur. Bu söylemler, Çin’in Kuşak ve Yol Girşimi ve Rusya’nın Avrasya Ekonomik Birliği aracılığıyla küresel etkisini artırma stratejileriyle örtüşmektedir. Büyük Avrasya Ortaklığı, Avrasya Ekonomik Birliği ve Kuşak ve Yol’un ekonomik işbirliği etrafında şekillenmektedir.[6]

Öte yandan Rus-Çin yakınlaşması sınırsız bir ittifak niteliği taşımamaktadır. Her ne kadar enerji, savunma ve diplomasi alanlarında ilerlese de ilişkiler hükümetlerarası düzeyde kalmaktadır. Özellikle Rusya’nın Çin’in Uzak Doğou’daki etkisine yönelik kaygıları, bu ortaklığın daha derin bir entegrasyona dönüşmesini engellemektedir. Bu bağlamda ilişki “sınırlı stratejik ortaklık” olarak değerlendirilmektedir.[7]

16 Temmuz 2026’da Antlaşma’nın 25. yılı dolayısıyla Ankara’da yapılan etkinlik, Rusya-Çin ekseninin sadece ikili düzeyde değil, üçüncü ülkelerdeki siyasi ve entelektüel çevrelerle temas kurarak da görünürlülüğünü ortaya koymaktadır. Her iki ülkenin çok kutupluluk vurgusu, yeni küresel düzene işaret etmektedir. Ancak bu durumun Türkiye özelinde NATO üyeliği ve AB ilişkileri gibi yapısal bir değişikliğe neden olup olmayacağı hem Çin-Rusya ilişkilerine hem de Türkiye-Batı ilişkilerine bağlıdır.

   *Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Uluslararası Siyaset, Adalet ve Toplum Araştırmaları Merkezi’nin editoryal politikasını yansıtmayabilir.

[1]Türkiye-Rusya-Çin İşbirliğine Vurgu: Ülkelerimizin Çıkarları Ortak, Sputnik Türkiye, 16.07.2026 (güncellendi: 16.53), https://anlatilaninotesi.com.tr/20260716/turkiye-rusya-cin-isbirligine-vurgu-ulkelerimizin-cikarlari-ortak--1107309809.html  Son Erişim Tarihi: 16 Temmuz 2026.

[2] Kişi, E. (2025). 21. yy.'ın Başında, Uluslararası Alanda ''Yeni Bir Dünya Düzeni'' Arayışı: Rusya-Çin İlişkileri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(1), s.242.

[3] Özdaşlı, E. (2012). Çin ve Rusya Federasyonu'nun Perspektifinden Şanghay İşbirliği Örgütü. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(6), 108-122.

[4] Katıtaş, G. (2019). Asya'da Çin ve Rus Bölgeselciliği: Modern İpek Yolu Projesi ve Avrasya Ekonomik Birliği. International Journal of Political Science & Urban Studies, 7 (Özel Sayı), 119-141.

[5] Özsağlam, M. T. (2019). Sınırlı Stratejik Ortaklık: Rusya-Çin İlişkileri. LAÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), s. 70.

[6] Rusya ve Çin Arasında Dev Zirve: Çok Kutuplu Dünya Mesajı ve 42 Yeni Anlaşma, Pravda Türkiye, https://turkey.news-pravda.com/russia/2026/05/20/125204.html, Son Erişim Tarihi: 16 Temmuz 2026.

[7] Özsağlam, M. T. (2019). Sınırlı Stratejik Ortaklık: Rusya-Çin İlişkileri. LAÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), s.82-87.